Kochani
Przedstawiam Wam „bardzo roboczą” wersję pisma do Pana Prezydenta Andrzeja
Dudy. Poprawiajcie nieścisłości, dopisujcie brakujące spostrzeżenia,
uzupełniajcie fakty. Pismo to musi
nabrać porządnego kształtu. W nim musimy zawrzeć najważniejsze nurtujące nas
sprawy. Trzeba je dobrze przemyśleć i dobrze zredagować.
Wybaczcie mi brak odpowiedzi na wiele pytań na blogu i na
e-maile. Tak się złożyło, że cały tydzień dużo pracuję. Cóż, piękna pogoda,
weekendy, to dla mnie czas wzmożonej działalności.
Proszę wszystkie panie i panów biegłych w gąszczu
przepisów emerytalnych o pomoc zagubionym emerytom w ich działaniach wobec ZUS.
Z góry dziękuję za porady.
W
związku z zapowiedzianą przez Pana zmianą ustawy emerytalnej z dnia 11 maja 2012
r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z
2012 r. poz. 637), podpisanej w czerwcu
2012r. przez Pana Prezydenta
Komorowskiego,
zwracam się z uprzejmą prośbą o podjęcie działań w sprawie
dyskryminowanych emerytów.
Ustawa, która w powszechnym odbiorze
społecznym funkcjonuje jako ustawa o wydłużeniu wieku emerytalnego, wprowadziła
podstępnie przepisy dyskryminujące osoby, które
pobierały emeryturę przyznaną przed osiągnięciem powszechnego wieku
emerytalnego. Ustawa ta dotyczy zarówno kobiet jak i mężczyzn
pobierających emeryturę nauczycielską, przyznaną na podstawie art. 88 ustawy z
dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, emeryturę w obniżonym wieku
emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym
charakterze, przyznaną na podstawie przepisów art. 46, 50, 50a, 50e, 184 ustawy
emerytalnej, jak również osób, które pobierały emeryturę górniczą, określoną w
art. 34 lub w art. 48 i 49 ustawy emerytalnej, w brzmieniu obowiązującym w dniu
31 grudnia 2006 r.
Jestem emerytką urodzoną w roku 1953, zatem w poniższym piśmie odniosę się głównie
do spraw dotyczących emerytury pań z tego rocznika,
objętych niekorzystnymi przepisami emerytalnymi.
Uzasadnione jest, wobec kobiet z rocznika 53, które
przeszły na wcześniejszą emeryturę, nie mając wiedzy, że spowoduje to w
przyszłości pomniejszenie podstawy ich „powszechnej” emerytury, przywrócenie
przepisów prawnych, na podstawie których przyznano im świadczenie.
Tym kobietom powinno przysługiwać prawo wyboru emerytury
albo na starych zasadach z 2008 r. albo według nowych przepisów z pominięciem
Art. 25 ust. 1b nowej ustawy.
Kobiety z rocznika 53 otrzymały przywilej
„ wcześniejszej emerytury”, oczywiście po spełnieniu warunków do jej
przyznania. Po uzyskaniu pełnego wieku
emerytalnego, czyli najwcześniej w 2013 r., mogły przejść na emeryturę
„powszechną” naliczaną tak, jak innym wcześniejszym emerytom. Okazało się
jednak, że stare przepisy emerytalne obowiązywały tylko do końca roku 2012.
Obowiązująca
od stycznia 2013r. Ustawa z dnia 11 maja
2012 r. wprowadziła ograniczenie czasowe
możliwości obliczania emerytury powszechnej na starych zasadach do 31 grudnia
2012 roku.
Wprowadzono także zmiany w treści -
dodając art. 25 ust. 1b do ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zastosowane zostały wobec m.in. kobiet
53 nowe restrykcyjne zasady wyliczania
emerytury powszechnej pomniejszające zgromadzony kapitał początkowy o kwoty brutto wszystkich
wypłaconych wcześniejszych emerytur.
Art. 25 ust..1b nie powinien mieć zastosowania do osób,
które uzyskały prawo do pobierania emerytury wcześniejszej według zasad
obowiązujących do roku 2008.
Wiele osób, które skorzystały z wcześniejszej emerytury
na podstawie przepisów z 2008 r., pozostaje nadal na wcześniejszej emeryturze.
Polskie
prawo krzywdzi m. in. kobiety z rocznika 53, gdyż naruszone zostały podstawowe
zasady obywatela:
1.
utrata
praw nabytych
Prawo do wypłaty emerytury nabyły panie na podstawie art.
46 w związku z art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podstawę wymiaru emerytury określa się w
momencie ustalenia prawa do emerytury /uzyskania statusu emeryta/.
Warunkiem uzyskania uprawnień do wcześniejszej emerytury
było osiągnięcie wieku 55 lat i 30 lat stażu pracy oraz nie przystąpienie do
OFE. Wtedy też podjęły nieodwracalną życiową decyzję – złożyły wnioski do ZUS i
rozpoczęły pobieranie świadczenia pozostając w zatrudnieniu.
Zapewniano wtedy kobiety, że dłuższe pozostawanie w
zatrudnieniu będzie miało korzystny wpływ na wysokość przyszłej emerytury. Zachętą
dla dłuższej pracy był program 50+ zachęcający wcześniejszych emerytów do
dłuższego odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne ZUS.
Informowano nas także,
że nowy system emerytalny dotyczyć będzie tylko tych osób, które
podlegają ubezpieczeniu w OFE.
2.
występowanie niezgodności nowej zasady
naliczania kobietom 53 emerytury w
powszechnym wieku emerytalnym z Konstytucją RP, ponieważ
-
podważona zostaje zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie
prawa wynikającą z Art. 2 Konstytucji RP.
W czasie gdy kobiety 53 występowały o nabycie prawa do
wcześniejszej emerytury jasne były podstawy prawne, czyli pozostawanie w starym
systemie prawnym.
Nie było przepisów, ani informacji z ZUS, że osoby, które
zdecydują się na „wcześniejszą” emeryturę zostaną objęte nowym systemem
naliczania emerytury „powszechnej”. Odchodząc na wcześniejszą emeryturę nie
miały świadomości, że spowoduje to pomniejszenie podstawy obliczenia zwykłej
emerytury.
Nową ustawę emerytalną /od stycznia 2013 r./ nałożono na jeszcze trwającą „starą”. Ustawa
emerytalna „stara”, na podstawie której wcześniejsze roczniki obliczały
„powszechną” emeryturę, powinna trwać do czasu osiągnięcia przez kobiety 53 powszechnego
wieku emerytalnego /60 lat plus dodatkowe miesiące/.
Wobec powyższego ostatni rocznik wcześniejszych emerytek powinien mieć
prawo do obliczenia emerytury w powszechnym wieku emerytalnym na starych
zasadach.
- dyskryminuje kobiety 53 ze względu na wiek,
płeć i przynależność do ubezpieczyciela
Po zmianie przepisów emerytalnych obowiązujących od 1
stycznia 2013 r. kobiety z rocznika 53 zostały wykluczone z kręgu uprawnionych
do obliczenia emerytury powszechnej według starych zasad, które obowiązywały tylko do 31.12.2012 r.
Powszechny wiek emerytalny zaczęły osiągać w roku 2013.
Pozostałe „wcześniejsze” emerytki mogły skorzystać z przeliczenia emerytury w
powszechnym wieku emerytalnym /60 lat/ według starych zasad.
Mężczyźni, wcześniejsi emeryci z rocznika 1948, /odpowiednik kobiet - wcześniejszych emerytek
z rocznika 1953/ pomimo wydłużenia powszechnego wieku emerytalnego zachowali
prawo do obliczenia emerytury według starych
zasad. Nie powinno być zatem różnic w prawie emerytalnym pomiędzy takimi
samymi wcześniejszymi emerytami: kobietami i mężczyznami.
Kobiety z rocznika 53 ubezpieczone w KRUS zachowały prawo
do przeliczenia emerytury w powszechnym wieku emerytalnym według „starych”
zasad.
- występuje działanie prawa wstecz
Ustawa emerytalna wprowadzona 1 stycznia 2013 r. powinna
dotyczyć wyłącznie osób, które o wypłatę wcześniejszej emerytury będą się
ubiegać od stycznia 2013 r.
Ustawa ta zobowiązuje ZUS do potrącania kwot emerytur
przyznanych przed dniem jej obowiązywania.
Nowa ustawa nie obniża wysokości kwoty emerytury
wcześniejszej, już przyznanej, ale stosuje restrykcję finansową w stosunku do
drugiej emerytury, jaką jest emerytura w powszechnym wieku emerytalnym, o którą
nie można było wystąpić z wnioskiem przed 1 styczniem 2013 r., gdyż kobiety z
53 r. nie osiągnęły w 2012 r. powszechnego wieku emerytalnego.
Jest to działanie prawa wstecz. Ustawa z 11 maja 2012 r.
ma moc obowiązującą, bo weszła w życie od 1 stycznia 2013 r., a art. 25 ust. 1b
zobowiązuje ZUS do potrącania kwot emerytur przyznanych przed dniem jej
obowiązywania.
Kobiety z rocznika 53 zmuszone są pozostawać na „wcześniejszej”
emeryturze, gdyż jest ona z reguły wyższa niż emerytura „powszechna:”, liczona
według zasad nowej ustawy.
- pomniejszenie kapitału początkowego
Zmiany w ustawie emerytalnej powodują pomniejszenie
kapitału początkowego o wszystkie pobrane wcześniejsze emerytury w kwotach
brutto / sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na
podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne/ a
przecież wszystkie wcześniejsze
emerytury wypłacane były w kwocie netto.
Emerytury, liczone według nowych zasad, ulegną znacznie
zmniejszeniu. Nowe regulacje powodują, że pomimo dłuższego okresu zatrudnienia,
emerytury powszechne są znacznie niższe od dotychczas pobieranych emerytur
wcześniejszych.
ZUS w 2008 roku i wcześniej przyznał świadczenie
emerytalne, a nie pożyczkę, której spłata miałaby nastąpić po osiągnięciu
odpowiedniego wieku emerytalnego. Emerytura to nie pożyczka udzielona przez
ZUS, którą trzeba ZUS-owi oddać. W momencie, kiedy ubezpieczeni przechodzili na
wcześniejsze emerytury nie było przepisów, które nakazywałyby jej zwrot, żaden
emeryt występujący o wcześniejszą emeryturę do czerwca 2012 r. nie miał więc
świadomości, że przez jej pobieranie będzie miał niższa emeryturę powszechną.
ZUS corocznie przesyła pracującym emerytom informacje o
wysokości zwaloryzowanego kapitału początkowego i składek oraz sposobie
wyliczenia przyszłej emerytury. W żadnym z tych pism nie przysłał informacji,
że z mocą wsteczną zamierza potrącić z wypracowywanego kapitału początkowego
pobierane emerytury wcześniejsze.
Zmienia to radykalnie zawartą wcześniej umowę. Jest to
też niezgodne z Ustawą o FUS, która gwarantuje nienaruszalność kapitału
początkowego.
3. brak
vacacio-legis dla kobiet z rocznika 53
Ustawa emerytalna, która wprowadziła zmiany w systemie emerytalnym została
uchwalona dopiero w roku 2012, tj. po 14-stu latach od wprowadzenia nowego
systemu emerytalnego w roku 1998 . Przez 14 lat brak było przepisów
określających zasady wypłat nowych emerytur. Uchwalono je w ostatniej chwili
bez żadnego vacatio legis lecz z działaniem prawa wstecz.
Dla pań z rocznika 53 nie było okresu przejściowego, a
przykładowo dla mundurowych okres przejściowy wynosi 12 lat /(Dz.U. 2012, poz.
664).
Od czasu podpisania przez Pana Prezydenta Komorowskiego
Ustawy z dnia 11 maja 2012 r. podjęto szereg inicjatyw społecznych mających na
celu przywrócenie przepisów prawnych, na podstawie których przyznano kobietom w
2008r. świadczenia emerytalne oraz zmiany w nowej ustawie emerytalnej:
1. setki listów, petycji i e-maili wysyłanych do
posłów, senatorów, komisji sejmowych, organizacji państwowych i pozarządowych,
do ważnych osób administracji państwowej.
Na wszystkie listy i e-maile oraz interpelacje poselskie podsekretarz
stanu Marek Bucior odpowiadałł
szablonowo, że nie widzi zastrzeżeń co do nowej ustawy emerytalnej.
2. wniosek do Trybunału
Konstytucyjnego, także o zbadanie
zgodności całej treści art. 1 ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.
z 2012 r. poz. 637), złożony przez OPZZ. Wiadomość taką podał w odpowiedzi
paniom ekspert emerytalny OPZZ Andrzej Strębski we wrześniu 2013r.
Przepis art.25 ust.1b ustawy emerytalnej nie był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrywano tylko
podwyższenie wieku emerytalnego.
3.
interpelacje
poselskie
- Interpelacja
nr 17518
w sprawie stosowania przepisów ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
w sprawie stosowania przepisów ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Andrzej Lewandowski
(TR) – 19.04.2013
- Interpelacja
nr 18905
w sprawie zmiany zasad ustalania wysokości emerytury powszechnej przyznawanej
osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r., które dotychczas pobierały wcześniejszą
emeryturę
Andrzej Duda (PiS)
- 13-06-2013
- Interpelacja nr 20919
w sprawie prawa kobiet, które pobierały wcześniejsze emerytury do przeliczenia
emerytury na starych zasadach
Stanisław Szwed (PiS)
- 11-09-2013
- Interpelacja nr
21223
w sprawie niesprawiedliwego naliczania emerytur rocznika 1953
Michał Tomasz
Pacholski (PSL) - 25-09-2013
- Interpelacja nr
21411
w sprawie kolejnych kontrowersji społecznych dotyczących nowelizacji ustawy o
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Sławomir Zawiślak
(PiS) - 27-09-2013
- Interpelacja nr 21933
w sprawie emerytur dla kobiet urodzonych w 1953 r.
Bogdan Rzońca, Jan
Warzecha (PiS) - 23-10-2013
- Interpelacja
nr 25774
w sprawie wadliwych przepisów ustawy o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
w sprawie wadliwych przepisów ustawy o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Beata Mazurek (PiS) - 03-04-2014
W czerwcu 2014 r. Pani Beata Mazurek
w oparciu o przepisy ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora zwróciła się
do Premiera w sprawie art. 25 ust.1b.
- Interpelacja
nr 31559
w sprawie prawa kobiet, które pobierały wcześniejsze emerytury, do przeliczenia
emerytury na starych zasadach
Zbigniew Pacelt (PO)
- 04-03-2015
- Interpelacja nr 32286
w sprawie krzywdzących zasad ustalania wysokości emerytury powszechnej osób
urodzonych po 1948 r., pobierających dotychczas wcześniejszą emeryturę
Zbigniew Pacelt (PO)
- 15-04-2015
4.
Petycja
P8-05/14 dotycząca usunięcia art. 25 ust.
1b została złożona na ręce Marszałka
Senatu, a następnie przekazana do senackiej Komisji Praw Człowieka,
Praworządności i Petycji.
Do Kancelarii
Senatu wpłynęło kilkaset petycji popierających powyższy projekt.
Petycja była
rozpatrywana /marzec 2014r., kwiecień 2014r./ przez Komisję, która postanowiła nie nadawać jej dalszego
biegu, pomimo pozytywnych dla sygnatariuszek petycji opinii Pana dr Marka
Jarentowskiego (opinie w załączeniu).
W
odpowiedziach Pana Marka Buciora na interpelacje poselskie przywoływana jest sprawa możliwości
przeliczenia emerytury po 30 miesiącach pracy osobom urodzonym po 31. 12.1948 r.,
jeżeli świadczeniobiorca po przyznaniu ostatniego
świadczenia podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu
i rentowym co najmniej przez 30 miesięcy. Jednakże ZUS odmawia takiego przeliczenia
uprawnionym„wcześniejszym” emerytom, jak i większość sądów, do których emeryci
zaskarżają decyzje odmowne ZUS. Wyjątek stanowią m.in. sądy wrocławskie.
Świadczenia
emerytalne przyznano nam na podstawie Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o
emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn.
zm.). Od tego czasu, w ciągu kilkunastu lat, ponad 80 razy dokonywano zmian i
poprawek przepisów emerytalnych, często lokując je w sposób podstępny i uboczny. Gąszcz przepisów,
ciągłe zmiany i poprawki przepisów emerytalnych sprawiają trudności nawet
pracownikom ZUS i prawnikom. System
emerytalny jest nieczytelny dla większości zwykłych ludzi, uderza w najsłabsza
grupę społeczeństwa, w emerytów. Nie informuje się ich o zmieniających się
prawach, możliwościach korzystnych przeliczeń świadczeń. Jest to świadome i
celowe zagmatwanie prawa, aby przemycać niekorzystne zmiany emerytalne.
ZUS wyposażony jest w systemy elektroniczne, oprogramowania, w których zapisana jest
sytuacja prawna emerytów. Po
wprowadzeniu danych dotyczących nowych ustawowych zmian powinno wynikać, jakie
możliwości dotyczą konkretnych emerytów. I o takich informacjach powinni
emeryci być powiadamiani.
W przypadku dalszego braku uregulowania systemu
informacyjnego, rzetelnego
i zrozumiałego dla obywateli funkcjonowania zakładu ubezpieczeń społecznych emeryci zmuszeni będą do wysyłania comiesięcznych
zapytań o możliwości złożenia korzystnych dla nich wniosków wynikających z
wprowadzenia nowych ustaw, zmian czy poprawek.
Może nadszedł najwyższy czas, aby ustawa emerytalna stała
się jednolita, czytelna i zrozumiała dla zwykłych ludzi, bez odwoływania się do
kilkudziesięciu innych wersji, odnośników z lat poprzednich. To bardzo trudne
zadanie dla prawników i konstytucjonalistów przy istnieniu zagmatwanych
przepisów emerytalnych. Ale warto opracować przejrzysty system ubezpieczeń
społecznych, taki, aby każdy obywatel go rozumiał.
W odniesieniu do powyższego wniosku o naprawę systemu emerytalnego należy
wspomnieć o niektórych niekorzystnych uregulowaniach dla emerytów w Ustawie z
dnia 5 marca 2015 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 552), która weszła w życie 1 maja
tego roku. Nowelizacja przepisów
emerytalnych podzieliła świadczeniobiorców przebywających przed 1 stycznia 1999
r. na urlopach wychowawczych na dwie grupy w zależności od rodzaju pobieranej
emerytury. Ci, którzy złożyli wnioski o świadczenia wypłacane według starych
zasad, są w gorszej sytuacji niż osoby, które maja prawo do wypłaty liczonej na
podstawie kapitału zgromadzonego na koncie emerytalnym w ZUS.
Jest to kolejna niekorzystna ustawa
/po ustawie z 11 maja 2012 roku/dotykająca osoby pozostające na „wcześniejszej”
emeryturze, które zostały objęte innymi przepisami, niż osoby, które mogły
przejść na emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym do końca 2012 roku, a
które korzystały przy przejściu na „wcześniejszą” emeryturę z z
przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku.
Zapis w ustawie
z dnia 5 marca 2015 roku dotyczący różnego obliczania okresów urlopu
wychowawczego dla kobiet w zależności od rodzaju emerytury jest według mnie
sprzeczny z art. 32 ust. 1 Konstytucji:
„W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalony jest pogląd, że
także w sferze prawa do zabezpieczenia społecznego art. 32 ust. 1 Konstytucji
jest źródłem zasady równości wobec prawa rozumianej jako nakaz, aby wszystkie
podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą
istotną (relewantną) w równym stopniu, były traktowane równo – bez
dyskryminowania i faworyzowania”
Ustawa z dnia 5 marca 2015 r.
wprowadziła niekorzystne rozwiązania dla emerytów urodzonych przed 1 stycznia
1949 r. powodujące pomniejszanie kapitału początkowego o pobrane wcześniej
świadczenia (nowelizacja art. 55). Nowelizacja ta weszła w życie bez okresu
przejściowego, z dniem 1 maja 2015 r. W nowelizacji zastosowano sposób
pomniejszania kapitału początkowego taki, jaki znajduje się w art. 25 ust. 1b
Ustawy z dnia 11 maja 2012 r. , a o usunięcie którego wnioskują m.in. kobiety z
rocznika 1953.

