Pieniądze będzie można odzyskać już niebawem wraz z odsetkami. Te
jednak, niezależnie od tego, kiedy zostanie złożony wniosek, będą
wypłacone tylko do dnia wejścia w życie nowych przepisów
Ustawa o ustaleniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo
zawieszeniu w okresie od 1 października 2011 r. do 21 listopada
2012 r., została podpisana przez prezydenta RP. Zacznie ona
obowiązywać po upływie 14 dni od dnia publikacji w Dzienniku
Ustaw. W dniu, w którym zamykaliśmy numer, to jeszcze nie
nastąpiło. Nowa regulacja umożliwi wypłatę emerytur, które zostały
zawieszone przez ZUS.
Trybunał wytyczył drogę
Od 1 stycznia 2011 r. obowiązuje art. 103a ustawy o emeryturach i
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przewiduje on, że
prawo do emerytury ulega zawieszeniu w razie kontynuowania
stosunku pracy nawiązanego przed nabyciem prawa do tego
świadczenia. Przepis ten miał zastosowanie również do osób, które
nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. Jeśli do
30 września 2011 r. nie rozwiązały one stosunku pracy, ZUS
zawiesił im prawo do świadczenia od 1 października 2011r. I
właśnie w odniesieniu do tej grupy osób Trybunał Konstytucyjny w
wyroku z 13 listopada 2012 r. orzekł, że przepisy zakazujące
łączenia pracy z pobieraniem emerytury są niezgodne z zasadą
ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie
prawa przewidzianą w Konstytucji RP.
Osoby, które objął wyrok trybunału, mogły żądać wznowienia
postępowania przez ZUS. Organ ten realizując wniosek
świadczeniobiorcy podejmował wypłatę zawieszonego świadczenia. W
każdym jednak przypadku emerytura mogła być wypłacona najwcześniej
od dnia ogłoszenia wyroku trybunału z 13 listopada 2012 r., tj. od
22 listopada 2012 r. ZUS odmawiał natomiast wyrównania świadczenia
za okres, w którym było ono zawieszone przypadający od 1
października 2011 r. do 21 listopada 2012 r.
Ustalenie kwoty
ZUS wypłaci zawieszoną emeryturę w takiej wysokości, w jakiej
przysługiwałaby świadczeniobiorcy w okresie jej zawieszenia. W
celu ustalenia kwoty do wypłaty zsumuje więc wysokość świadczeń z
poszczególnych miesięcy, uwzględniając jednocześnie przeprowadzone
w międzyczasie waloryzacje. Nowelizacja zakłada także wypłatę
przez ZUS odsetek ustawowych określonych przepisami prawa
cywilnego z tytułu nieotrzymania przez emeryta świadczeń w
poszczególnych miesiącach, w których podlegały zawieszeniu.
Odsetki te zostaną ustalone na ogólnych zasadach przewidzianych w
rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 1 lutego 1999
r. w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie
w ustaleniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych
(Dz.U. nr 12, poz. 104).
Świadczeniobiorcy nie będą jednak mogli liczyć na wypłatę odsetek
za cały okres przypadający do dnia wypłaty zawieszonych emerytur.
Na podstawie omawianej nowelizacji ZUS wypłaci je wyłącznie za
okres do dnia wejścia w życie nowych przepisów. [przykład]
Dla tych, którzy poszli do sądu
Wielu emerytów, którym ZUS odmówił wypłaty wyrównania świadczenia
za okres przypadający od 1 października 2011 r. do 21 listopada
2012 r., złożyło odwołania od niekorzystnych dla siebie decyzji.
Praktyka sądów była w tym zakresie dość zróżnicowana, zarówno
jeśli chodzi o przyznanie zawieszonych emerytur, jak i ustalenie
odsetek za zwłokę w wypłacie tych świadczeń. Niemniej jednak w
wielu przypadkach sądy ustalały obowiązek wypłaty zaległych
emerytur, czasami również z odsetkami ustawowymi. Ustawa z 13
grudnia 2013 r. nie obejmie swoimi regulacjami tych osób, którym
na podstawie prawomocnego wyroku sądu została już ustalona wypłata
zawieszonej emerytury. Od tej zasady przewidziany został jednak
pewien wyjątek.
Osoby, którym sąd prawomocnym wyrokiem przyznał prawo do wypłaty
zawieszonej emerytury, ale nie orzekł o odsetkach albo też oddalił
roszczenie o odsetki, będą mogły zgłosić wniosek o ich wypłatę
przez ZUS. Odsetki będą się im należały:
wdo dnia wypłaty
zaległych świadczeń (jeśli wypłata zawieszonej emerytury nastąpiła
przed wejściem w życie ustawy z 13 grudnia 2013 r.) lub
wdo dnia wejścia w
życie ustawy (gdy wypłata zawieszonej emerytury nastąpiła po tym
dniu).
Ustawa z 13 grudnia 2013 r. reguluje także sytuację emerytów,
którzy przed wejściem jej w życie odwołali się od niekorzystnej
decyzji ZUS odmawiającej wypłaty zawieszonej emerytury, ale
postępowanie przed sądem nie zostało jeszcze zakończone
prawomocnym wyrokiem. W takim przypadku do czasu zakończenia
postępowania sądowego nie będą oni mogli skorzystać z przepisów
tej ustawy. Jeśli zgłoszą wcześniej wniosek o wypłatę zaległych
emerytur, ZUS wyda postanowienie o zawieszeniu postępowania do
czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sądu kończącego postępowanie w
sprawie.
Tylko na żądanie
Emeryt zamierzający skorzystać z regulacji wprowadzonych ustawą z
13 grudnia 2013 r. będzie musiał zgłosić wniosek o wypłatę
zawieszonych emerytur do właściwej placówki ZUS, która wypłaca
świadczenie. We wniosku tym powinien wskazać żądanie wypłaty
świadczenia zawieszonego w związku z kontynuowaniem stosunku pracy
oraz okres, za który wypłata ma być zrealizowana. Ponadto
świadczeniobiorca musi podać własne dane osobowe, numer pobieranej
emerytury oraz nazwę placówki ZUS wypłacającej świadczenie, a
także pamiętać o złożeniu podpisu.
Emeryt może wniosek o wypłatę zawieszonej emerytury złożyć w
każdym czasie. Jeżeli jednak dopiero za jakiś czas zamierza
skorzystać z takiej możliwości, powinien pamiętać o tym, że
odsetki od wypłaconych kwot będą liczone tylko do dnia wejścia w
życie nowelizacji.
Gdy emeryt zgłosi wniosek o wypłatę zawieszonych emerytur, ZUS
podejmie postępowanie w tej sprawie. Na wydanie stosownej decyzji
będzie miał 60 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności
niezbędnej do jej wydania. Jeśli sprawa nie będzie wymagała
przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, taką okolicznością
może być wpływ wniosku emeryta o wypłatę zawieszonej emerytury. W
przeciwnym razie data, od której należy liczyć 60-dniowy termin na
wydanie decyzji, może być inna i wynikać np. z dostarczenia przez
świadczeniobiorcę dodatkowego dokumentu.
Niektórzy muszą się najpierw rozliczyć
Emeryci, którzy w okresie zawieszenia wypłaty swojego świadczenia
w związku z kontynuowaniem stosunku pracy nie osiągnęli jeszcze
powszechnego wieku emerytalnego, do wniosku o wypłatę zawieszonych
emerytur będą musieli dołączyć zaświadczenie pracodawcy
potwierdzające przychód w danym roku kalendarzowym oraz w
poszczególnych jego miesiącach. Należy bowiem podkreślić, że takie
osoby mają ograniczone możliwości zarobkowania. W przypadku gdy
ich przychód z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń
społecznych lub z tytułu służby przekracza jeden z obowiązujących
progów zarobkowych (70 proc. lub 130 proc. przeciętnego
miesięcznego wynagrodzenia), przysługująca im emerytura podlega
odpowiednio zmniejszeniu lub zawieszeniu.
W związku z tym przed wypłatą zawieszonej emerytury dla osób,
które w okresie jej zawieszenia (lub w części tego okresu) miały
ograniczone możliwości dorabiania, ZUS najpierw dokona rozliczenia
przychodu uzyskanego w tym okresie przez świadczeniobiorcę. Na
pełną wypłatę świadczenia emeryt będzie mógł liczyć wyłącznie
wtedy, gdy po dokonaniu tego rozliczenia okaże się, że nie został
przekroczony nawet niższy próg zarobkowy i tym samym emerytura
przysługiwała za okres zawieszenia w pełnej wysokości. Jeśli w
wyniku rozliczenia zostanie stwierdzone, że świadczenie
przysługiwało wówczas w zmniejszonej wysokości, ZUS wypłaci
zawieszoną emeryturę, ale w odpowiednio niższej kwocie. Na żadną
wypłatę nie będą mogli liczyć ci emeryci, których przychód w
okresie zawieszenia emerytury z powodu kontynuowania stosunku
pracy był tak wysoki (przekroczył 130 proc. przeciętnego
miesięcznego wynagrodzenia), że i tak skutkowałby wstrzymaniem
wypłaty świadczenia.
Omawiana regulacja zawiera pewne szczególne rozwiązanie dla
emerytów, którzy w okresie od 1 października 2011 r. do 21
listopada 2012 r. mieli zawieszoną wcześniejszą emeryturę, a po 31
grudnia 2012 r. nabyli prawo do emerytury z tytułu ukończenia
powszechnego wieku emerytalnego. Obliczając to drugie świadczenie,
ZUS musiał zastosować obowiązującą od 1 stycznia 2013 r. regulację
przewidującą pomniejszanie podstawy obliczenia emerytury
przyznanej z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego o
kwoty pobranych wcześniejszych emerytur przysługujących z FUS.
Zasada przewidująca pomniejszanie podstawy obliczenia emerytury
powszechnej o kwoty pobranych wcześniejszych emerytur znajdzie
zastosowanie także w przypadku, gdy zawieszona wcześniejsza
emerytura zostanie wypłacona na podstawie omawianej ustawy. ZUS
pomniejszy w takiej sytuacji podstawę obliczenia emerytury
powszechnej o kwotę wypłaty zawieszonej emerytury w wysokości
przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych
i składki na ubezpieczenie zdrowotne
Ważne
Wniosek o wypłatę zawieszonej emerytury będzie można złożyć w
każdym czasie
Kiedy i dla kogo rekompensata
Jeśli emeryt nie otrzymał wypłaty zawieszonej emerytury w
wyniku odwołania od decyzji ZUS
|
Jeśli zawieszona emerytura została wypłacona na mocy
wyroku sądu, ale sąd nie orzekł o odsetkach albo roszczenie
o odsetki zostało oddalone
|
Jeśli sąd orzekł o odsetkach z tytułu zawieszonej
emerytury
|
|
Odsetki będą przysługiwały za okres do dnia wejścia w życie
ustawy
|
Odsetki będą przysługiwały:
- do dnia wypłaty zaległych świadczeń (jeśli wypłata
zawieszonej emerytury nastąpiła przed dniem wejścia w życie
ustawy) lub
- do dnia wejścia w życie ustawy (gdy wypłata zawieszonej
emerytury nastąpiła po tym dniu)
|
Odsetki przewidziane w ustawie z 13 grudnia 2013 r. nie będą
przysługiwały
|
Warunki
Nowelizacja umożliwi wypłatę emerytury zawieszonej od 1
października 2011 r. do 21 listopada 2012 r. osobom, które
spełniły łącznie dwa warunki:
● nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. (tj.
przed wejściem w życie art. 103a ustawy emerytalnej),
● ZUS zawiesił im prawo do tego świadczenia na podstawie
art. 28 ustawy z 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach
publicznych oraz niektórych innych ustaw w związku z
kontynuowaniem po 30 września 2011 r. dotychczasowego
stosunku pracy.
PRZYKŁAD
Sposób obliczenia
Andrzej D. nabył prawo do emerytury od 1 listopada 2010 r.
nie rozwiązując dotychczasowego stosunku pracy. Po waloryzacji w
marcu 2011 r. świadczenie to wyniosło 1909 zł, a
w wyniku waloryzacji z marca 2012 r. –
1980 zł. W związku z wejściem w życie art. 103a ustawy
emerytalnej emerytura została zawieszona od 1 października 2011 r.
Podjęcie wypłaty świadczenia nastąpiło dopiero od
22 listopada 2012 r. w wyniku zgłoszenia przez emeryta skargi
o wznowienie postępowania na podstawie wyroku Trybunału
Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r. Uprawniony nie otrzymał
natomiast wyrównania emerytury za okres, w którym była ona
zawieszona. Na podstawie ustawy z 13 grudnia 2013 r. ZUS wypłaci
Panu Andrzejowi zawieszoną emeryturę w wysokości:
● 1909 zł (plus odsetki) za miesiące październik 2011 r.
– luty 2012 r.,
● 1980 zł (plus odsetki) za miesiące marzec –
październik 2012 r.,
● 1386 zł (plus odsetki) za listopad 2012 r.
Marek Opolski
ekspert z zakresu emerytur i rent
Podstawa prawna
Art. 1-9 ustawy z 13 grudnia 2013r. o ustaleniu i wypłacie
emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od 1
października 2011 r. do 21 listopada 2012 r.
Art. 103, 103a i 104 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r.
poz. 1440 z późn. zm.).
Art. 28 ustawy z 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach
publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 257, poz. 1726).